Russian Gifts
+31(0)651779381
Technologie / Production proces
   Om een goede indruk te krijgen hoe nu eigenlijk deze fedoskino lakdoosjes werden en worden gemaakt, gingen we op bezoek in het atelier te Fedoskino.
   Het dorpje is klein, vertoont nauwelijks commerciele activiteiten, en nagenoeg niets wat naar de fabriek verwijst. Het gebouw zelf ziet er niet echt uit als een atelier, geen naam op de gevel van het gebouw, geen verwijzingen naar de producten, en het gebouw kan wel een opknapbeurt gebruiken.
Eenmaal binnen, werden we uitermate vriendelijk begroet, en alle registers werden opengetrokken om een gedegen uitleg te geven. Zoals te zien is op de diverse foto's hebben we echt stapsgewijs het volledige productieproces van dichtbij kunnen bekijken.
   In het atelier staan een aantal zeer verouderde, doch degelijke machines, die de vakmensen helpen met het maken van de doosjes. Wat opvalt is dat het gebouw uit zo'n 4 verdiepingen bestaat, en iedere verdieping heeft een centrale gang, met aan weerszijde deuren die naar allerlei ruimtes leiden, waar dan gewerkt wordt.  En uiteraard bij de ingang een bewaker die alles in goede banen leidt. 
   De taken zijn duidelijk gescheiden; aparte vakmensen die alleen maar de basisvormen van de doosjes maken, weer anderen die zorgen voor het maken van het scharniertje, en het op elkaar passen van doosje en deksel, weer andere vakmensen die zorgen dat het doosje geschuurd en gelakt wordt. En na al deze stappen komt het doosje pas bij de kunstenaar, waar het ( voor ons ) echte werk gaat beginnen.
   Ook is er een museum op locatie, waar de geschiedenis van deze kunstvorm goed te zien is. onderstaand beschrijft stap voor stap:
hoe wordt een lakdoosje gemaakt



 

 
De eerste stap van het maken van een doosje. Kartonnen stroken, op basis van zuivere houtpulp, worden op maat gesneden, wat bepalend zal zijn voor de toekomstige vorm van het doosje. Meestal worden hier zo’n 7 lagen voor gebruikt.







Deze stroken worden ingesmeerd met een speciale lijm, en strak om een metalen mal heen getrokken. Met een contramal wordt het geheel voor langere tijd onder druk gezet. Nadat het uit de mal wordt gehaald, wordt ‘de kartonnen koker’ gedurende een aantal weken gedroogd, waardoor het geheel een homogene structuur krijgt.





Deksel en bodem van het doosje worden op eenzelfde manier gemaakt en gedroogd. Vervolgens worden deze vormen in hete lijnzaadolie gedompeld.











Na het dompelbad worden de delen gedurende een lange tijd in een oven gedroogd. Hierdoor hebben we nu een hard, homogeen en watervast product gekregen, wat goed tegen eventuele toekomstige temperatuurschommelingen kan, zonder effect te hebben op de laklagen.


 






 


De vorm wordt nu in laagjes gezaagd, en voorgeschuurd.

 








De deksels en bodems worden ‘pas’ gemaakt en in de kokervorm verlijmd. De deksel wordt als het ware uit de ontstane dichte koker gezaagd, zodat die qua vorm altijd goed zal passen.
 
En nu schuren….schuren …. En nog eens schuren !






 



Het doosje is gemaakt !











 


Natuurlijk bij schuren hoort plamuren, nog eens schuren, de eerste grondlaag erop, schuren, tweede grondlaag …etc. De nauwkeurigheid van deze stappen is erg bepalend voor de uiteindelijke kwaliteit van het doosje.










 


Na iedere grondlaag gaat het doosje uiteraard nog in de oven om zo héél gecontroleerd de grondlagen te drogen en maximale hechting te krijgen.










 
De scharnieren worden met de hand gemaakt, en pas gemaakt voor ieder doosje.






 


Op aangeven van de schilder, worden er vaak met de hand stukjes parelmoer ingelegd, om later hele speciale effecten te kunnen krijgen. Ook dit gebeurt volledig handmatig, en vereist veel extra schuurwerk.









 

Door een soort ‘kraagje’ om het doosje te houden, kan de binnenkant rood gelakt worden, en de buitenkant beschermen. De buitenkant wordt later meestal van een zwarte lak voorzien als achtergrondkleur.





 



Deze eerste laklagen worden met de hand gepolijst, om zo een uiterst gladde basis te verkrijgen.







Op dit moment begint de kunstschilder. Met een sjabloontje zijn de vormen van het te maken tafereel op het doosje gezet, wat als basis zal dienen. Dan volgen er vele uren en dagen van uiterst secuur schilderen. Het tafereel wordt nu meestal met olieverf in laagjes opgebouwd, met daartussen iedere keer een laklaagje, waardoor er een soort drie dimensioneel effect ontstaat. Ook worden de geschilderde laagjes steeds verfijnder, de mate van detaillering is dan ook erg bepalend voor de uiteindelijke waardering.
Ook wordt er vaak gebruik gemaakt van kleine stukjes aluminium, aluminium poeder, bladgoud, ter versiering van de randen en vaak ook in het tafereel zelf.
Doordat ieder tafereel met de hand wordt geschilderd, zal ieder doosje uniek zijn. In sommige gevallen zijn de doosjes genummerd, dit getal is geenszins een nummering zoals die bij bijvoorbeeld etsen bekend is, maar een nummering van de productie van het doosje zelf.
Sommige kunstenaars maken de doosjes zelf, vaak worden de doosjes al kant en klaar bij de kunstenaar aangeleverd.
 



 

Hier kunnen we zien dat het ene doosje gebruikt wordt als voorbeeld voor het volgende. Doordat ieder doosje met de hand wordt geschilderd zal er wel gelijkenis zijn, zeker als het door dezelfde kunstenaar is geschilderd, maar toch uniek.
 




 

De randversiering wordt aangebracht, vaak geschilderd ( zoals hier te zien is ), soms ook door hele kleine stukjes aluminium, die met behulp van een metalen stempeltje uit een stukje folie zijn geponst, in een nog natte laklaag in te leggen, en later na vele laklagen en polijsten helemaal glad wordt gemaakt.










Soms wordt een hele strakke randversiering gemaakt, door bijvoorbeeld met hele dunne lijnen dicht naast elkaar een soort raster te maken.
 









 


Hier is te zien hoe de randversiering met hele kleine stukjes aluminium wordt gemaakt.








 
Nadat het tafereel is geschilderd, wordt het eindresultaat nog eens voorzien van diverse laklagen. Ook hier weer wordt het doosje na iedere laag gedroogd, dan weer gepolijst om dan de volgende laklaag er op aan te brengen. Hierdoor ontstaat een super hoogglans.






 



Hier zijn de ovens van de ambachtelijke fabriek te Fedoskino te zien, waar de doosjes lange tijd op zo’n 700 worden gedroogd .








 

Met behulp van deze polijstborstel wordt de toplaag nog eens extra gepolijst.





Het eindresultaat wordt vol trots getoond, een prachtig doosje met een spiegelglans, met de hand gemaakt en beschilderd!